Bir ki\u015fi i\u00e7in, kimdir diye sorsak ve o ki\u015fiyi elle g\u00f6stermek istesek nereyi i\u015faret etmemiz gerekirdi? O ki\u015fi ellerini, kollar\u0131n\u0131 kaybetse ondan ne eksilirdi? G\u00f6zleri k\u00f6r olsa, dili tutulsa, i\u015fitme hassas\u0131n\u0131 kaybetse hatta hayatiyetini s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi asgari fizik\u00ee \u015fartlarla k\u0131s\u0131tlansa ne kaybederdi? Bizi biz yapan, m\u00fcstakiliyet kazand\u0131ran hususiyetimiz nedir? Di\u011fer insanlardan mutlak s\u0131n\u0131rlar ile ayr\u0131lm\u0131\u015f olarak farkl\u0131 bir h\u00fcviyet ta\u015f\u0131yorum. Bir d\u00f6neme kadar, mikro anlamda var\u0131lm\u0131\u015f son nokta kabul edilen atomun b\u00f6l\u00fcnemezli\u011fi benzeri bir h\u00fcviyetten s\u00f6z ediyoruz. Kur’an’da ge\u00e7en zerre gibi, bir b\u00f6l\u00fcnmezlik s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ki \u0130ngilizce’de bu husus birey kelimesinde \u201cindividual\u201d ile kendini g\u00f6sterir: B\u00f6l\u00fcnmesi imk\u00e2ns\u0131z olan. Her bir fertte var olan bu m\u00fcstakiliyet, ondaki hangi \u00f6zelli\u011fe dayanmaktad\u0131r?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u201cBiz emaneti g\u00f6klere, yere, da\u011flara teklif ettik de onlar bunu y\u00fcklenmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131lar. Zira sorumlulu\u011fundan korktular, ama onu insan y\u00fcklendi. \u0130nsan (bu emanetin hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zetmedi\u011finden) cidden \u00e7ok zalim, \u00e7ok cahildir.\u201d<\/strong> Ahzab s\u00fbresi\/72<\/p>\n\n\n\n Kur’an ifadesi ile \u201cel-emanet\u201d, ta\u015f\u0131malar\u0131 i\u00e7in g\u00f6klere, yere ve da\u011flara teklif edildi. Onlar, emaneti ta\u015f\u0131ma hususunda karar vermede arada kald\u0131lar, \u00e7ekindiler. Ondan do\u011facak sorumluluktan korktular ve emaneti almad\u0131lar. \u0130nsan ise onu ald\u0131. Ayette ge\u00e7en emanetin anlamlar\u0131ndan birinin ene (benlik) oldu\u011fu ifade edilir. \u0130nsandaki nefis, kalp, ruh, vicdan, ak\u0131l gibi bir\u00e7ok donan\u0131m\u0131n yan\u0131nda benlik dedi\u011fimiz ene donan\u0131m\u0131\/cihaz\u0131 da bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n Ene sayesinde ben deme imk\u00e2n\u0131na sahip olurken \u201cO\u201d deme imk\u00e2n\u0131na da kavu\u015fmu\u015f oluyoruz ki bu husus eldeki bir kiloluk a\u011f\u0131rl\u0131k benzeri bir referans \u00f6l\u00e7\u00fc anlam\u0131na geliyor. Yani sahneye att\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk ad\u0131mda benlikten kaynaklanan bir \u00f6l\u00e7\u00fcye kavu\u015fuyoruz. P\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir cam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l ki \u00fczerinde bulunan bir lekeyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e2nda farkederiz; mutlak bir \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmede de imk\u00e2nlar\u0131m\u0131z yetmiyor iken ene tam bu noktada varsay\u0131msal bir \u00e7izgi \u00e7ekiyor. O \u00e7izgicik sayesinde bir \u00e2nda ortal\u0131\u011f\u0131n mutlak bir \u0131\u015f\u0131k ile \u00e7epe\u00e7evre oldu\u011funu farkediveriyoruz. Benlik bilgisi sayesinde, tabiri \u015f\u0131k olacak ise, Allah bilgisine dair bir ipucuna kavu\u015fmu\u015f oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n Benlik, insan\u0131n son b\u00f6l\u00fcnmez, e\u015fsiz (unique) kimlik \u00e7ipi, \u00e7elik \u00e7ekirde\u011fi olarak kabul edilebilir. \u0130nsan hareketlerinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 anlaml\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, insan\u0131n ak\u0131l ve irade sahibi olmas\u0131na ba\u011fl\u0131yoruz. Yani bu sonu\u00e7, rastgele de\u011fil, bir ak\u0131l ve irade birlikteli\u011fi ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu genel kab\u00fbl\u00fc yan\u0131ma alarak devam edeyim.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya\u2019da ve\/veya uzayda say\u0131s\u0131z cisim ordan oraya savuruluyor. D\u00fcnya\u2019n\u0131n kendi \u00e7al\u0131\u015fma sistemi, \u00e7ekirde\u011finden yery\u00fcz\u00fcne kadar katmanlar\u0131, t\u00fcm tektonik plakalar, ma\u011fma \u00fczerinde yer alan toprak, ta\u015flar, sonras\u0131nda da\u011flar, denizler vs., devam\u0131nda g\u00f6\u011fe do\u011fru uzanan atmosfer ve di\u011fer g\u00f6k katmanlar\u0131, Van Allen Ku\u015fa\u011f\u0131 gibi yap\u0131lar, \u00e7ekim kuvvetine ba\u011fl\u0131 y\u00f6r\u00fcngesi, sonras\u0131nda d\u0131\u015f uzay ve G\u00fcne\u015f Sistemi, G\u00fcne\u015f\u2019in kendi \u00e7ekirde\u011finden ba\u015flay\u0131p, d\u0131\u015fta yer alan ta\u015fmalar\u0131\/plazmalar\u0131, trilyon dereceden birka\u00e7 bin dereceye kadar kademelenen \u00e7ekirdek-y\u00fczey \u00f6zellikleri, sonras\u0131nda onun 6 milyar kilometre \u00f6tedeki Pl\u00fcton\u2019a kadar uzanan devasa \u00e7ekim kuvveti ve \u00f6n\u00fcnde s\u0131ralanan kom\u015fu gezegenlerin ayn\u0131 kategori i\u00e7ersinde yer alan say\u0131s\u0131z \u00f6zelli\u011fi, aralar\u0131nda ak\u0131p giden, geri gelen, \u00e7ok \u00e7ok geni\u015f ancak kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde gezinen astreoit ku\u015fa\u011f\u0131, gezegenlerin kendi uydular\u0131 ki D\u00fcnya\u2019n\u0131n oldu\u011fu gibi tek de\u011fil bir\u00e7oktur, baz\u0131lar\u0131 Merk\u00fcr gibi bir gezegenden dahi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u2026 T\u00fcm bu sistemin kar\u015f\u0131s\u0131nda, onun da k\u00fctle \u00e7ekimine tabi oldu\u011fu, ba\u015fka merkezlerde yer alan sistem veya sistemler, nihayetinde Samanyolu dedi\u011fimiz g\u00f6kada\/galaksi ve t\u00fcm bunlar\u0131n say\u0131s\u0131z tekrar etti\u011fi ba\u015fka \u00e7ekirdekler, gezegenler, ku\u015faklar, sistemler, g\u00f6kadalar ve ba\u015fka bitmek t\u00fckenmek bilmeyen farkl\u0131 t\u00fcr ve cinste cisimler, olaylar, \u0131\u015f\u0131klar, karanl\u0131klar.<\/p>\n\n\n\n \u00d6ylecene duruyor gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyorlar gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ancak astronomi sayesinde \u00f6\u011freniyoruz ki, deh\u015fetli nicelik ve nitelikte olay ve hadiseler cereyan edip duruyor.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015flarken kafamda bilindik misaller kullan\u0131lmay\u0131 haz\u0131r bekliyordu. Mesela; D\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu \u015fartlar\u0131 milimlerle de\u011fi\u015ftirmeye kalksak hayat olmazd\u0131, bir santim G\u00fcne\u015f\u2019e yak\u0131nla\u015fsak yanar, bir santim uzakla\u015fsak donard\u0131k. Belki yanacak ve donacak bir biz dahi olmazd\u0131. T\u00fcm ekosistemin sahip oldu\u011fu denge, mikro ve makro sistemlerin kolkola, dayan\u0131\u015fma i\u00e7ersinde anlaml\u0131 neticeler do\u011furuyor olmas\u0131\u2026 Bunlar ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ak\u0131l ve irade sahibi B\u0130R <\/strong>varl\u0131k\/ilah olgusunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye yeterli olacakt\u0131r, bence.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsanlar, bir da\u011fa ya da ovaya bakt\u0131\u011f\u0131nda buna \u201cdo\u011fal yap\u0131\u201d derken, dikt\u00f6rgen ya da kare \u015feklinde bir ta\u015f\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bu \u201cdo\u011fal de\u011fil, insan\/ak\u0131l\/irade yap\u0131s\u0131\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Dikd\u00f6rtgen ya da karede kas\u0131t iddia ediyorlar. Kas\u0131t, geometrinin temel formlar\u0131nda ya da \u015fekl\u00ee simetrilerde de\u011fil. Kald\u0131 ki simetri (symmetry), syn- ve metry yani \u201cbirlikte uyum, birlikte \u00f6l\u00e7\u00fc\u201d anlamlar\u0131nda bir kavram. Kas\u0131t ise y\u00f6n ve istik\u00e2mette birlik i\u00e7inde hareket etmek anlam\u0131nda ayr\u0131 bir olgu. Demek istedi\u011fim, rastgelelik dedi\u011fimiz \u015fey kendi \u00f6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131zla in\u015fa etti\u011fimiz bir \u015feydir. O in\u015faat ortadan kalkarsa, da\u011flar da, bir kare kadar simetrik gelebilir, upuzun bir okyanus k\u0131y\u0131s\u0131 ya da uzay\u0131n her k\u00f6\u015fesindeki bitmek bilmez say\u0131da ta\u015flar, \u0131\u015f\u0131klar, \u00e7arp\u0131\u015fmalar, \u00e7arp\u0131\u015fmamalar kas\u0131tl\u0131, simetrik gelebilir.<\/p>\n\n\n\n Bunlara rastgele dersek ne olur, bizi nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr? Rastgelelik ile b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck anlamlar\/anlaml\u0131 sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kab\u00fbl edersek, asl\u0131nda ve esas\u0131nda, olay\u0131n akt\u00f6rlerinin herbirine, herbirinin t\u00fcm sistemlerine, sistemlerin herbir gezegen, y\u0131ld\u0131z, uydu ve sair g\u00f6kcismine, herbir g\u00f6kcisminde yer alan herbir ta\u015fa, her kar\u0131\u015f ve her kilometrekare topra\u011fa, biten ve bitmeyen her bitkiye, tohuma ve onlar\u0131 olu\u015fturan herbir atoma veya daha k\u00fc\u00e7\u00fck zerresi her ne ise ona ayr\u0131 ayr\u0131 ak\u0131l\/irade\/kas\u0131t\/simetri atfetmemiz gerekecektir. B\u00fcy\u00fck par\u00e7alara bu nev\u2019iden otonomiler isn\u00e2d edilecekse, mikroda yer alan par\u00e7alar\u0131 da bu isn\u00e2da dahil etmek gerekir. Hangi boyuttan, hangi departmandan itibaren otonomi, m\u00fcsatakiliyet ba\u015fl\u0131yor ki? \u00d6zne olgusunu reddeden bir kimse dahi anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 reddedemez. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyde anlamlar var, \u015fahit oldu\u011fumuz di\u011fer ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klarda, d\u0131\u015far\u0131da, daha d\u0131\u015far\u0131da uzayda, t\u00fcm sistem ve neticelerinde anlam var ve \u00f6yle anlamlar ki, birbirleriyle dirsek dirse\u011fe vermi\u015f, herbirimizin varl\u0131\u011f\u0131na hizmet eder \u00f6zellikleri var. O zaman, kain\u00e2tta yer alan herbir cisme ve yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya kademe kademe inerek nihayetinde onlar\u0131n herbir zerresine mutlak ve kesin surette bir ilim ve g\u00fc\u00e7 y\u00fcklemem gerekir. Bu olmaz. Mant\u0131\u011fa uymuyor. Bu kadar \u00e7ok say\u0131da tanr\u0131sall\u0131k bir arada, bu kadar b\u00fcy\u00fck bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde m\u00fckemmelen \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, devaml\u0131 s\u00fcregelen bir anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kars\u0131n; mant\u0131\u011fa uymuyor. Allah\u2019a inan\u0131yor oldu\u011fum i\u00e7in, bir tebli\u011f, bir dayatma de\u011fil bu ifadelerim. Objektif unsurlar\u0131yla incelendi\u011fi takdirde uymuyor diyorum.<\/p>\n\n\n\n \u201cYedi kat g\u00f6k, yery\u00fcz\u00fc ve onlar\u0131n i\u00e7inde olan herkes\/her\u015fey (ve men f\u00eehin(ne)) Allah\u2019\u0131 takdis ve tenzih eder. Hatta hi\u00e7bir \u015fey yoktur ki O\u2019na hamd ile tenzih etmesin. Ne var ki siz onlar\u0131n bu tenzih ve takdislerini anlayamazs\u0131n\u0131z. O, Halim’dir, Gafur’dur.\u201d<\/strong> \u0130sra s\u00fbresi 17\/44<\/p>\n\n\n\n Allah\u2019\u0131 takdis (kutsama, mutlak eksiksizli\u011fini il\u00e2n) ve tenzih (nezahetini, mutlak temizli\u011fini ve lekesizli\u011fini il\u00e2n) etmek; g\u00f6klerin, arz\u0131n ve aras\u0131nda bulunan her \u015feyin eylemidir deniyor. Bu hususun hem m\u00e2n\u00e2, hem de fizik kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 olabilir. M\u00e2n\u00e2y\u0131, cismin veya \u015feyler denilenin \u201cve men fihin(ne)\u201dnin h\u00e2l dilinde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Bunu, yukar\u0131da simetri bahsinde \u00f6rneklemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Fizik kar\u015f\u0131l\u0131ktan kast\u0131m ise sestir. Mutlak sessizlik yoktur. Duyulmayan \u015feyler vard\u0131r. Sesten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6zel yal\u0131t\u0131ml\u0131 bir odada bulunsan\u0131z dahi, orada kulak e\u015fi\u011finiz minimum seviyesine g\u00f6re ayarlanm\u0131\u015f bir ortamdan s\u00f6z ederiz. Orada dahi halen ses vard\u0131r. Sessizlik, atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131klarda dahi s\u00f6z konusu de\u011fil. Bununla ilgili yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar haberlere konu olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n