Bir gayrimenk\u00fbl\u00fcn sadece bekleyerek, durdu\u011fu yerde de\u011fer kazanmas\u0131, bulundu\u011fu yerin\/makam\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131na dayal\u0131 olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve biz buna rant deriz. O yere sahip olman\u0131n \u00f6tesinde, muhafaza etmek ad\u0131na asgar\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclerde gayret ve masraf edilse dahi, baz\u0131 gayrimenk\u00fbller her zaman ranta\/de\u011fer kazanmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r ve yat\u0131r\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Rant, iyi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir a\u011fac\u0131n meyvesi gibidir. Yersiniz, yersiniz ve devam\u0131 gelir. A\u011fa\u00e7 da h\u00e2l\u00e2 sizindir. Ancak a\u011faca sahip olmak kolay olmaz. Yol, y\u00f6ntem bilmek, meslek edinmek\/mesleklerden istifade etmek, onlar\u0131 istihd\u00e2m etmek, altyap\u0131 kurmak ve emek harcamakla a\u011faca sahip olabilirsiniz. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda piyango vurmas\u0131 ya da miras kalmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yani vehb\u00ee, do\u011frudan verilmekle de a\u011fa\u00e7 sizin olabilir. Bu durumlar\u0131 ki\u015filere ve devletlere uyarlayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Ki\u015filer, rant kavgas\u0131 yapar ve a\u011fac\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle \u00f6ne ge\u00e7meye, ayak kayd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Devletler kavga etti\u011finde ise, daha b\u00fcy\u00fck \u00e7apta olaylar olur. Ancak kavga hep olur.<\/p>\n\n\n\n
Hazret-i Adem\u2019in yarat\u0131lmas\u0131 ve ona secde edilmesi emrine kar\u015f\u0131l\u0131k \u015feytan\u0131n reddiyesi de, bir makam\u0131n Adem\u2019e (aleyhissel\u00e2m) verilmesi ve \u015feytan\u0131n r\u0131za nazar\u0131yla bakmamas\u0131 sebebiyle, bunu bir rant\u0131n elinden gidi\u015fi olarak alg\u0131lamas\u0131 nedeniyledir. Onun o tarihte alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 rant, Allah\u2019\u0131n en sevdi\u011fi ya da daha \u00e7ok sevdi\u011fi olmaktan ileri gelen bir yak\u0131nl\u0131k makam\u0131n\u0131n ve onun semerelerinin cazibesidir. Bu cazibe onun nezdinde, Allah\u2019\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu ve plan\u0131n\u0131 anlaman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. R\u0131zan\u0131n daha b\u00fcy\u00fck, en b\u00fcy\u00fck makam oldu\u011funu anlayamamaktan \u00f6t\u00fcr\u00fc hata yapar. \u015eeytan\u0131n g\u00f6z\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcre, o makama kilitlenmi\u015ftir ve belki z\u00e2t-\u0131 ul\u00fbhiyete dahi taliptir. Rant g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00f6r eder.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeytan, Hazret-i Adem\u2019in ve e\u015finin pe\u015fini cennette de b\u0131rakmaz. Oradan indirilmelerine sebep olmas\u0131 yetmez, yery\u00fcz\u00fcnde de hep pe\u015flerindedir. Bu \u00e7ok eski tarihten bug\u00fcne kadar da Adem o\u011fullar\u0131 ve k\u0131zlar\u0131n\u0131n da pe\u015fini b\u0131rakmamaktad\u0131r. \u015e\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u00d6yle ise dedi, beni azd\u0131rmana kar\u015f\u0131l\u0131k yemin ederim ki, ben de onlar\u0131 sapt\u0131rmak i\u00e7in her h\u00e2lde senin do\u011fru yoluna oturaca\u011f\u0131m. Sonra \u00f6nlerinden arkalar\u0131ndan, sa\u011flar\u0131ndan sollar\u0131ndan onlara sokulaca\u011f\u0131m ve sen, \u00e7o\u011funu \u015f\u00fckredenlerden bulmayacaks\u0131n.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n A\u2019r\u00e2f s\u00fbresi 7\/16-17<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kendi reddiyesinin hakl\u0131 oldu\u011funu, insan\u0131n verilen makam\u0131 haketmedi\u011fini, bunu ispat edece\u011fini, yine kendi tayin etti\u011fi k\u0131staslar\u0131 ileri s\u00fcrerek iddia eder. Kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, \u00e7oklar\u0131n \u015f\u00fckretmemesi iddias\u0131n\u0131 ispata yetecektir. Bu olursa, reddetmesinin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r ve o zaman makam geri al\u0131nmal\u0131, (benim yorumuma g\u00f6re) kendisine verilmelidir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. K\u0131y\u00e2mete kadar m\u00fchlet verilenlerden olmu\u015ftur. Ayet-i kerimelerde Allah\u2019\u0131n, \u00e7o\u011fun \u015f\u00fckredenlerden olmamas\u0131n\u0131 makb\u00fbl bir gerek\u00e7e olarak kab\u00fbl etmesi gibi bir durum yoktur. Bu itirazlar, \u00e7\u0131k\u0131\u015fmalar ve ileri gitmeler \u015feytan\u0131 sadece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. M\u00fchlet, s\u0131rr\u0131 kendinden menk\u00fbl bir takdir ile \u015feytana verilir. B\u00f6ylece yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 daha da i\u00e7selle\u015ftirir. Art\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f yoktur. R\u0131za meselesi, onun fihristinden \u00e7\u0131kar ya da \u015fekil de\u011fi\u015ftirir. \u015eeytan, kurtulu\u015fun, yedi\u011fi halt\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat ile m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 inanc\u0131na saplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kaderin i\u015faretlerini kab\u00fbl etmedi\u011fi i\u00e7in, kendi i\u00e7sesinden gelen sinyaller yolunu belirler olmu\u015ftur. Birincisi, insana verilen makam geri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, makam\u0131n beraberinde getirdi\u011fi ilim ve bilgilere, insandan \u00f6nce sahip olunmal\u0131d\u0131r. Bir numara i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara zaten ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki numara, s\u00f6zde hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat s\u00fcrecinde hep kavgas\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir u\u011fra\u015ft\u0131r. Ve bu ikisi de, \u00f6z\u00fcnde ayn\u0131 b\u00fcy\u00fck bilginin ele ge\u00e7irilmesi ile ilgilidir. Bilginin\/ilmin \u00f6nemli yanlar\u0131ndan birisi g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ancak ilim g\u00fc\u00e7ten ibaret bir \u015fey de\u011fildir. \u0130\u00e7inde g\u00fc\u00e7 bar\u0131nd\u0131r\u0131r, \u00f6z\u00fc ise B\u00fcy\u00fck Gizem\u2019le tan\u0131\u015fmakla, Ebed ile yak\u0131n olmakla ilgilidir. \u015eeytan i\u00e7in bilgi\/ilim sadece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan, bilgisini eme\u011fe, eme\u011fini i\u015fe, i\u015fi de semereye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak kazanc\u0131 edinir. Sonra daha \u00e7ok bilgiyi al\u0131r, i\u015fler ve daha \u00e7ok emek ve i\u015f \u00fcretir. Daha \u00e7ok kazanc\u0131 olur. Bunu b\u00fcy\u00fctt\u00fck\u00e7e sahip olduklar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r. B\u00fcy\u00fck sistemleri y\u00f6neten devletlerin yan\u0131nda \u00e7ok zengin, varl\u0131kl\u0131 kimseler da var. Bu \u00e7ok zenginlerin ve devletlerin yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlileri bilgi \u00fczerinedir.<\/p>\n\n\n\n Devletler b\u00fcy\u00fck projeleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokarlar, dev \u015firketler dudak u\u00e7uklatan planlar kurarlar ve ald\u0131klar\u0131 neticeleri kendilerine saklar, propaganda, reklam ya da stratejiye hizmet edecek olanlar\u0131 ise payla\u015f\u0131rlar. Yani payla\u015fmak, yine bilginin artt\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bunlar olurken, bilgi sava\u015flar\u0131, istihbarat sava\u015flar\u0131 ile istenmeyen s\u0131z\u0131nt\u0131lar da olur. Bunun \u00f6nlenmesi i\u00e7in kar\u015f\u0131 istihbarat olarak, bilginin manip\u00fcle edilmesi, karart\u0131lmas\u0131, itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veyahut bilgi tekelinin ele al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in do\u011fru olan ba\u015fka se\u00e7ilmi\u015f bilgilerin servis edilmesi gibi \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler uygulan\u0131r. Siyas\u00ee, ekonomik \u00e7eki\u015fmeler, ticar\u00ee rekabet, teknolojik yar\u0131\u015f ve s\u0131cak sava\u015f alanlar\u0131nda arzulanan galibiyetler, bilginin elde edilmesi ve i\u015flenmesindeki ba\u015far\u0131da sakl\u0131d\u0131r. Rant bilgidedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitimini takiben, galipler ve ma\u011fluplar yeni d\u00fcnya d\u00fczeninde yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri ile Sovyet Rusya\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00fcello alan\u0131na d\u00f6nen d\u00fcnya, so\u011fuk sava\u015f \u015fartlar\u0131na girer. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan sonra daha b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m getiren yeni sava\u015f, d\u00fcnya milletlerini bitap d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n yeni iki kutbunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u00e7eki\u015fme i\u00e7ine girmesi ve bunu s\u0131cak sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeden y\u00fcr\u00fctmesi ikisi i\u00e7in de bir f\u0131rsat te\u015fkil edecektir. Bu f\u0131rsat, raflarda bekletilen projelerin kamuoyu nezdinde mak\u00fblle\u015ftirilmesi, gerekli h\u00e2le getirilmesi, me\u015fr\u00fb ve desteklenmesi gereken bir stat\u00fc kazanmas\u0131d\u0131r. Allah g\u00f6stermesin, sava\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131 veya sava\u015f\u0131n etkilerinden kaynakl\u0131 mahr\u00fbmiyetleri hi\u00e7 ya\u015famad\u0131m. Elli milyondan fazla sivilin, yirmi milyondan fazla askerin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi, y\u0131llar\u0131n birikimiyle in\u015fa edilen, ya\u015fam dolu \u015fehirlerin yerle bir oldu\u011fu, atom bombalar\u0131n\u0131n siviller \u00fczerine at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fkacalar\u0131n da patlat\u0131lmas\u0131 korkusunun hakim bulundu\u011fu, k\u0131tl\u0131k ve a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n az\u0131n de\u011fil \u00e7o\u011fun problemi oldu\u011fu, paran\u0131n pula d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemden \u00e7\u0131k\u0131p, teknoloji ve uzay yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 kamuoyuna anlatman\u0131z ve kab\u00fbl ettirmeniz m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. O sebeplelerle, so\u011fuk sava\u015f\u0131n kendi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr realitelerinin \u00f6tesinde, sosyal dokunun ve s\u0131radan insanlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir \u00fcst katman\u0131nda sahnelenen bir oyun oldu\u011fu fikrine s\u0131cak bak\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler 1957 y\u0131l\u0131nda, Sputnik 1 uydusunu uzaya g\u00f6ndermi\u015f ve d\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesine yerle\u015ftirerek ilk b\u00fcy\u00fck uzay projesini hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. ABD i\u00e7in b\u00fcy\u00fck endi\u015feye yol a\u00e7an bu at\u0131l\u0131m, Uzay Yar\u0131\u015f\u0131 olarak tarihe ge\u00e7en s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk insans\u0131z uydu, ilk canl\u0131 ta\u015f\u0131yan uydu, ilk insanl\u0131 uydu, Ay y\u00f6r\u00fcngesine giren ilk uydu, G\u00fcne\u015f y\u00f6r\u00fcngesine giren ilk uydu, Ay y\u00f6r\u00fcngesine giren ilk insanl\u0131 uydu, Ay\u2019a ilk insanl\u0131 ini\u015f ve D\u00fcnya\u2019ya ba\u015far\u0131l\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f gibi tarih\u00ee at\u0131l\u0131mlar bu yar\u0131\u015f\u0131n meyveleri olur.<\/p>\n\n\n\n Apollo G\u00f6revleri ile Ay y\u00f6r\u00fcngesinde tur at\u0131lmas\u0131 ve Ay\u2019a ayak bas\u0131lmas\u0131 operasyonlar\u0131n\u0131n toplam maliyeti o tarihte yakla\u015f\u0131k 30 milyar dolard\u0131r. Enflasyon hesab\u0131 ile bug\u00fcn s\u00f6z konusu maliyet yakla\u015f\u0131k 300 milyar dolara tekab\u00fcl edecektir. 1969 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019nin gayri saf\u00ee mill\u00ee has\u0131las\u0131 1 trilyon dolar civar\u0131ndad\u0131r. ABD\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc GSMH miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k 18 trilyon dolar civar\u0131ndad\u0131r. Oranlama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde Apollo G\u00f6revleri bug\u00fcn yakla\u015f\u0131k 540 milyar dolar maliyete denk gelecektir. Farkl\u0131 ekonomik oranlama ve hesaplama teknikleri uygulanabilir ancak maliyetin dev boyutu de\u011fi\u015fmeyecektir.<\/p>\n\n\n\n OECD\u2019nin 2010 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcltene g\u00f6re NASA\u2019n\u0131n 2009 i\u00e7in ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7esi yakla\u015f\u0131k 43 milyar dolard\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm devletlerinin uzay ajanslar\u0131n\u0131n toplam b\u00fct\u00e7esi ise ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 30 milyar dolar civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda, tekrar kullan\u0131labilen uzay meki\u011fi in\u015fa etmek, Ay\u2019a veya Mars gibi uzak bir gezegene y\u00fcr\u00fcyen, ke\u015fif ve inceleme yapabilen ve veri g\u00f6nderen geli\u015fmi\u015f bir ara\u00e7 g\u00f6ndermek \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetlerle ger\u00e7ekle\u015febiliyor. \u00d6rnek olarak Mars\u2019a inen Spirit arac\u0131n\u0131n proje maliyeti yakla\u015f\u0131k 400 milyon dolar, \u015fu \u00e2nda faal bulunan Curiosity\u2019nin ise 2.5 milyar dolar civar\u0131ndad\u0131r. Tam ayn\u0131 kategoride projeleri yanyana koymak g\u00fc\u00e7 ancak Apollo G\u00f6revleri ile gidilen Ay, D\u00fcnya\u2019dan 384.400 km uzakl\u0131kta iken, Mars\u2019\u0131n uzakl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fken olmakla, ortalama olarak 225 milyon km\u2019dir. Atmosferi olmayan Ay\u2019a ini\u015f ile atmosferi olan, b\u00f6lgesine ve y\u00fcksekli\u011fine g\u00f6re -90 santigrat derece ile 100 santigrat derece aras\u0131nda de\u011fi\u015fen iklimlere sahip olan Mars\u2019a ini\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6rev icra etme aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck zahmet ve maliyet fark\u0131 vard\u0131r. 1957\u2019den bug\u00fcne gelindi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan maliyet d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, o g\u00fcnden bu yana \u00fcretilen know-how\u2019\u0131n sayesindedir. Ancak ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in ortaya konan gayret ve paran\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 seviyede oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u0130ki d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda fiilen komutanl\u0131k yapm\u0131\u015f, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda orgeneralli\u011fe kadar y\u00fckselmi\u015f, Avrupa\u2019da ABD kuvvetlerinin komutanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlenen Dwight Eisenhower, 1953 y\u0131l\u0131nda ABD ba\u015fkan\u0131 olur. 29 Temmuz 1958\u2019de ise NASA\u2019y\u0131 kurdurur. 1915\u2019ten beri faaliyette olan, u\u00e7ak teknolojileri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 roket teknolojileri geli\u015ftiren NACA, yeni kurulan NASA\u2019n\u0131n kurumsal selefidir. Sava\u015f\u0131n bitimiyle ba\u015flayan bu s\u00fcre\u00e7lerin i\u00e7inde, ABD\u2019ye iltica eden Nazi bilim insanlar\u0131n\u0131n, NACA\u2019n\u0131n NASA\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olur. Bu konuya daha yak\u0131ndan girece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n Bat\u0131 \u0130ttifak\u0131 ile Do\u011fu Bloku\u2019nun s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmaya yakla\u015ft\u0131klar\u0131 bir\u00e7ok hadise, n\u00fckleer silahlar\u0131n \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmesi, b\u00fcy\u00fck facialara netice verebilecek krizler tazeli\u011fini korurken, tansiyonun hi\u00e7 de d\u00fc\u015f\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ABD ba\u015fkan\u0131 J.F. Kennedy 1963 y\u0131l\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, Sovyetler\u2019le ABD\u2019nin birlikte bir Ay misyonu olu\u015fturabilece\u011fini ifade eden \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir a\u00e7\u0131klama yapar. Bu i\u015fin uluslararas\u0131 bir rekabete dayanmas\u0131 zorunlu de\u011fildir diyen Kennedy, belki K\u00fcba merkezli Ekim krizinin ard\u0131ndan, g\u00fcven sorunu nedeniyle zaten kab\u00fbl edilmeyece\u011fini bildi\u011fi a\u00e7\u0131k bir teklif ile ortam\u0131 sakinle\u015ftirmeyi hedeflemi\u015ftir. Ancak ortak uzay projesi giri\u015fimleri 1962 y\u0131l\u0131ndan itibaren hep denenmi\u015f, y\u00fcksek dozda siyas\u00ee gerilim o d\u00f6nemlerde buna m\u00fcsaade etmemi\u015ftir. 1975 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde ise, Apollo-Soyuz Misyonu ile ilk ortak y\u00f6r\u00fcnge operasyonu ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n Dikkat edilmesi gereken konu, so\u011fuk sava\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, n\u00fckleer tehditlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve neredeyse ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fecek seviyede savruldu\u011fu, K\u00fcba ve T\u00fcrkiye merkezli krizin patlak verdi\u011fi d\u00f6nemlerde, uzay, havac\u0131l\u0131k ve askeriye alan\u0131nda \u00e7ok say\u0131da s\u0131rr\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelen ortakl\u0131klar m\u00fczakere ediliyordu. Gergin d\u00f6nemlerde dahi m\u00fczakere edilen ve nihayetinde kurulan uzay ortakl\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcn farkl\u0131 boyutlarda uluslararas\u0131 d\u00fczeyde bir\u00e7ok projede devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n Devletler ve \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck devletler, kendi ajandalar\u0131ndaki hedeflerine ula\u015fma stratejilerini s\u00fcrekli olarak yeni durum ve \u015fartlara g\u00f6re g\u00fcncellerler ve kamuoyunu kendi ajandalar\u0131na uygun k\u0131vama getirmek isterler. Ajanda-kamuoyu ili\u015fkisi, birbirini s\u00fcrekli sinyallerle y\u00f6nlendirir ancak devlet ayg\u0131t\u0131, ajandas\u0131ndaki hedef belirledi\u011fi rant\u0131, kamuoyunun temay\u00fcllerine feda etmeyi tercih etmez. Burada kulland\u0131\u011f\u0131m rant tan\u0131m\u0131, salt ekonomik menfaatleri i\u00e7ermiyor. Ekonomi, iktidar sava\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nemli katmanlar\u0131ndan birisidir. Ancak paran\u0131n da ak\u0131betini bilginin y\u00f6neticileri belirliyor. Uzay g\u00fcndemi ve onun bug\u00fcne k\u0131yasla dahi astronomik bulunan maliyetleri, ABD\u2019nin ve Rusya\u2019n\u0131n kamuoyunda kab\u00fbl g\u00f6rd\u00fc ve desteklendi. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in bu kadar yeni olunan uzay alan\u0131nda, \u00e7ok de\u011ferli bir bilgi\/rant bulunuyordu ve bunun pe\u015finde olarak rasyonel \u00f6l\u00e7\u00fclerden uzakla\u015f\u0131ld\u0131. \u0130nsan, hakiki kab\u00fbl etti\u011fi \u015fey i\u00e7in g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki rasyonellikten vazge\u00e7er. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan i\u00e7in esas rasyonellik, \u201cger\u00e7ek\u201d olan onun i\u00e7in her ne ise, t\u00fcm maliyetlere ona ula\u015fmak i\u00e7in katlanmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu noktadan itibaren, baz\u0131 komplo teorilerine ve ak\u0131mlara de\u011finece\u011fim. \u0130leri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131, somut veri ve olaylarla ve ba\u015fka s\u00fcbjektif kaynaklarla birlikte de\u011ferlendirece\u011fim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir gayrimenk\u00fbl\u00fcn sadece bekleyerek, durdu\u011fu yerde de\u011fer kazanmas\u0131, bulundu\u011fu yerin\/makam\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131na dayal\u0131 olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve biz buna rant deriz. O yere sahip olman\u0131n \u00f6tesinde, muhafaza etmek ad\u0131na asgar\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclerde gayret ve masraf edilse dahi, baz\u0131 gayrimenk\u00fbller her zaman ranta\/de\u011fer kazanmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r ve yat\u0131r\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Rant, iyi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir a\u011fac\u0131n meyvesi gibidir. Yersiniz, yersiniz ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-134","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/notionclubnotes.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}