{"id":17,"date":"2019-10-30T01:45:06","date_gmt":"2019-10-30T01:45:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.notionclubnotes.com\/?p=17"},"modified":"2019-10-30T01:45:06","modified_gmt":"2019-10-30T01:45:06","slug":"mekanin-kasifi-olmak","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/notionclubnotes.com\/?p=17","title":{"rendered":"Mek\u00e2n\u0131n K\u00e2\u015fifi Olmak"},"content":{"rendered":"\n

Ziyaret edilen bir mek\u00e2nda herkesin al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n, duyargalar\u0131n\u0131n yakalad\u0131\u011f\u0131 tatlar farkl\u0131d\u0131r. Amerika\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Washington D.C.\u2019ye gitti\u011finizde uzak tarihe y\u00f6nelik bir eser ya da medeniyet kal\u0131nt\u0131s\u0131 bulamazs\u0131n\u0131z ancak \u015fehri kuranlar\u0131n, uzak tarihe ait mistik simgeleri t\u00fcm resm\u00ee yap\u0131lara ve caddelere yerle\u015ftirdi\u011fini bilen birisi i\u00e7in duyargalar \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Vatikan\u2019a giderseniz, yap\u0131lar\u0131n i\u00e7ersinde yer alan say\u0131s\u0131z heykel, resim, oyma, kabartma vs. eserle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z ve \u015f\u00f6yle \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc bilgiyle dahi hayret edersiniz. A\u015f\u0131r\u0131 seviyede bir g\u00f6rsellik tutkunlu\u011fu, canl\u0131 bir film sahnesi gibi tavanlar, tabanlar, duvarlar. Her yer bir sinema sahnesi gibi, canl\u0131 bir yay\u0131n\u0131n dondurulmu\u015f kareleri sanki. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k en temel tepkiniz olacakt\u0131r. Bir de, sanat tarihinde uzman oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve o say\u0131s\u0131z eserden herbirine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131za tarihleri, d\u00f6nemleri, eserlerin sahiplerini, niyetlerini bildi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u0130l\u00e2veten bir de, b\u00f6yle bir \u015fehrin neden, nas\u0131l kuruldu\u011funu, kimin kurdu\u011funu \u00f6n\u00fcyle arkas\u0131yla iyi bilen biri oldu\u011funuzu varsay\u0131n. Turist olarak gelen s\u0131radan birinden \u00e7ok daha farkl\u0131 seviyede bir tat al\u0131rd\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz mek\u00e2n\u0131 alg\u0131lamam\u0131z, ona n\u00fcfuz etme seviyemiz, onu anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fc ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak geli\u015fir veya geli\u015fmez. Akl\u00ee bir \u00f6zr\u00fcm\u00fcz yok ise, her insan i\u00e7in temel bir alg\u0131lama bi\u00e7imi vard\u0131r. En temeli, turist \u00f6rne\u011findeki alg\u0131lamad\u0131r. Turist, bakar, ge\u00e7er ve gider. Hat\u0131ra ve foto\u011fraf, birka\u00e7 genelge\u00e7er bilgi.<\/p>\n\n\n\n

Kain\u00e2t olgusuyla ilgilenmeyen, bu sonsuz merak uyand\u0131r\u0131c\u0131 mek\u00e2n\u0131 zihninde arada bir de olsa evirip \u00e7evirmeyen, nas\u0131l? nas\u0131l? diye kendi kendisine sorular sormayan, gizeminin arada bir de olsa b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131lmayan bir insan turist mertebesindedir. Uzaklara gitmeye gerek yok. \u0130\u015fte ak\u0131l, i\u015fte g\u00f6z, i\u015fte \u00f6n\u00fcm\u00fczde mek\u00e2n ve i\u015fte akl\u0131n ve g\u00f6z\u00fcn sahibi bizler. Ba\u015fka bir \u015fey aramaya gerek yok.<\/p>\n\n\n\n

Mek\u00e2nla olan ili\u015fkiyi geni\u015fletmek ve onu biraz olsun anlamak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak gerekiyor. \u00d6nyarg\u0131, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k, \u00fclfet gibi hislerin pen\u00e7esinden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak. Sadece kafay\u0131 kald\u0131r\u0131p g\u00f6\u011fe bakmak de\u011fil. Bence, insan\u0131n kendi hayal d\u00fcnyas\u0131nda bir \u00e7e\u015fit Sanal Ger\u00e7eklik (Virtual Reality) tecr\u00fcbesi olu\u015fturmas\u0131 laz\u0131m. Yani hayal etti\u011fi \u015feyin i\u00e7ine girmeli. Mesela, Ay\u2019da veya Mars\u2019ta \u00e7ekilmi\u015f y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc bir foto\u011frafa bak\u0131p insan\u0131n kendisi orada hayal etmesi gibi. Bunu uzatmas\u0131, \u0131srar etmesi ve hatta bunun ger\u00e7ek oldu\u011fu duygusuna kendini kapt\u0131rmas\u0131 gibi bir tecr\u00fcbe. \u00d6yle kapt\u0131rmal\u0131 ki, o hedefte bulunuyor olsam, ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda e\u015fim, \u00e7ocu\u011fum, annem, babam hakk\u0131nda endi\u015fe duygular\u0131m beni s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131. De\u011ferli dostlar\u0131n hasbih\u00e2lini \u00f6zlemeliyim. Ne zaman d\u00f6nerim, yol ne kadar s\u00fcrer, aradan ka\u00e7 g\u00fcn, ay, y\u0131l ge\u00e7er, orada y\u00fcr\u00fcrken herbir ad\u0131m\u0131mda hangi bilinmezlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131m- d\u00fc\u015f\u00fcncesi beni sarmalamal\u0131. Zihnen oraya, oralara gitmeliyim ki, o zaman i\u00e7inde bulundu\u011fum ve bu D\u00fcnya\u2019ya ait t\u00fcm \u015fartlar, kurallar, \u015fablonlar, oturdu\u011fum sokak ve mahalle, semt ve \u015fehir, i\u015f ve m\u00fccadele yeniden anlamlanmal\u0131, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 hissetmeli mek\u00e2n kar\u015f\u0131s\u0131nda. \u0130nsan Ay\u2019da oldu\u011funu, y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131k veya kapal\u0131 zannetmeli bir \u00e2n ve orada iken D\u00fcnya\u2019ya ve g\u00f6\u011fe bakmal\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve buraya yabanc\u0131la\u015fmal\u0131 ki, bence, hem buras\u0131, hem oras\u0131 ve mek\u00e2n\u0131n t\u00fcm\u00fc daha bir anlaml\u0131 hale gelmeli. G\u00f6revlerinin, hakik\u00e2ti duymak ve duyurmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesem de, kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hakik\u00ee bir \u015feylerin pe\u015finde olarak Ay\u2019a giden insanlara ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 tecr\u00fcbeye g\u0131pta ile bak\u0131yorum. Oralara gitmeden, en az\u0131ndan hayal d\u00fcnyam\u0131z\u0131 oralara ve di\u011ferlerine ta\u015f\u0131madan buray\u0131 ve (the) mek\u00e2n\u0131 anlamam\u0131z\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nday\u0131m. Ve her yeni at\u0131lan ad\u0131m, yeni \u00fclfetler getirece\u011fi i\u00e7in, yeni al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 ve yol yorgunlu\u011funu netice verece\u011fi i\u00e7in, her yeni ad\u0131m, yeni ufuk ve uzaklar\u0131 hedef olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze koymal\u0131d\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. O ki, insan\u0131n en temel misyonudur; o misyon ke\u015fiftir, ka\u015fifliktir. Fizik\u00ee imk\u00e2nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan durdu\u011fumuz yerde duruyor olsak dahi, zihin ve fikir olarak g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn ve g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fcn bakmas\u0131 gereken y\u00f6n budur.<\/p>\n\n\n\n

Mek\u00e2n ad\u0131yla genel bir tan\u0131m i\u00e7ersine koydu\u011fum uzay hakk\u0131nda beni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren konulardan birisi, i\u00e7ersinde yer alan t\u00fcm g\u00f6kcisimlerinin mevzilenmi\u015f gibi belli b\u00f6lgeleri mesken tutmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 boyutlu olarak ve 360 derece her y\u00f6ne do\u011fru geni\u015f bir alanda, \u00f6rnek olarak galaksimiz, G\u00fcne\u015f sistemimiz ve gezegenimiz D\u00fcnya\u2019n\u0131n belli eksenlerde belli hareketleri bulunuyor ve bunu yine belli sapmalar\u0131n oldu\u011fu bir \u015fablon i\u00e7ersinde tekrar ediyorlar. Sapmalar da, kendi i\u00e7inde \u015fablonlar i\u00e7eriyor. Burada ilgimi \u00e7eken nokta, g\u00f6kcisimlerinin bir \u00e7e\u015fit havada\/ask\u0131da kalma halinde olu\u015flar\u0131d\u0131r. Yani uzay, her ne \u015fekle sahip olursa olsun, \u00fc\u00e7 boyutlu haliyle yukar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131, sa\u011f ve sol y\u00f6nlere sahip olmal\u0131. Biz bu geometrinin i\u00e7ersinde hangi k\u00f6\u015fede olabiliriz bunu teorize etmem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ancak g\u00f6kcisimleri, uzay\u0131n bir dibi var ise e\u011fer, a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru devaml\u0131 d\u00fc\u015fme halinde de\u011filler. Temel ve basit bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. G\u00f6kcisimlerinin t\u00fcm\u00fc, birer \u00f6z k\u00fctle\u00e7ekim kuvvetine sahipler. Ay, D\u00fcnya etraf\u0131nda; D\u00fcnya, G\u00fcne\u015f etraf\u0131nda; G\u00fcne\u015f, Samanyolu galaksisinin merkezinde bulunan karadelik ya da karadelikler etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor ve onlar\u0131n \u00e7ekim alan\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131yor. Samanyolu galaksisinin \u00e7ekim kuvvetine tabi oldu\u011fu sistemler de var ve bu d\u00fczen b\u00fcy\u00fcyerek devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Kaputu a\u00e7\u0131k bir araban\u0131n mar\u015f\u0131na bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan bir motora bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. T\u00fcm sistemler, d\u00f6nen par\u00e7alar, akan ya\u011flar, yanan yak\u0131tlar birbiriyle tam bir etkile\u015fim halinde bir hareketi ve bir anlam\u0131 do\u011furuyor.<\/p>\n\n\n\n

Uzay i\u00e7ersinde bunlar olagelirken, cisimlerin kendi \u015fablonlar\u0131 dahilinde hareketleri i\u00e7inde, bir \u00e7e\u015fit d\u00fc\u015fme g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor olmas\u0131, ask\u0131da gibi olma durumu beni \u00e7eken meseledir. D\u00fc\u015fme efektini zum yapmak istememin sebebi, yine asl\u0131nda okuyucuda mek\u00e2na dayal\u0131 yabanc\u0131la\u015fma ve esasen fark\u0131ndal\u0131k art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7mak arzumdan ileri geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Uzay bo\u015flu\u011fu ile ilgili olarak, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bo\u015f g\u00f6z\u00fcken ara alanlar\u0131n, karanl\u0131k gibi foto\u011fraflad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, siyahl\u0131\u011f\u0131na \u015fahitlik etti\u011fimiz b\u00f6lgelerin i\u00e7inin dolu oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki me\u015fhur teori, esir (ether) teorisi bu noktada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Esir teorisi diyor ki, s\u00f6z konusu bo\u015f zannedilen alan, esir denilen madde ile doludur. T\u00fcm g\u00f6kcisimleri, esas itibariyle her\u015fey, herkes, mek\u00e2n\u0131n \u015fuurlu, \u015fuursuz t\u00fcm elemanlar\u0131 bu madde ile \u00e7evrelenmi\u015f bulunuyor. Teorinin ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ispat etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve 1887 y\u0131l\u0131nda Albert Michelson ve Edward Morley taraf\u0131ndan edinilen tecr\u00fcbeye g\u00f6re, esir e\u011fer bo\u015flu\u011fu dolduruyorsa, \u0131\u015f\u0131k dahi onun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yol katetmektedir. Deneyde, bu sabite ele al\u0131narak, D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcnde ve tersi y\u00f6n\u00fcde iki \u0131\u015f\u0131k kullan\u0131l\u0131r. D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcne do\u011frultulan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131n, ters y\u00f6ne do\u011frultulan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131ndan daha y\u00fcksek olmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc esir maddesi var ise, D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6n, esir maddesinin de bu d\u00f6n\u00fc\u015f hareketine kap\u0131lmas\u0131 ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131na eklenmesi sonucunu do\u011furmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tarihe Michelson-Morley Deneyi olarak ge\u00e7en bu i\u015flemin sonucunda, iki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131 da ayn\u0131 olarak \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Deneyin icrac\u0131lar\u0131 esas itibariyle esir teorisinin inanan\u0131 ve destek\u00e7ileridir ve deneyi de bu maddenin var oldu\u011funu ispat etmek i\u00e7in yapm\u0131\u015flard\u0131r. Deneyin yap\u0131l\u0131\u015f \u015fekli, protokol\u00fc ve \u00e7\u0131kan sonucun de\u011ferlendirilmesi kendi i\u00e7inde tutarl\u0131d\u0131r. Ancak teorinin i\u00e7inde yer alan madde, mahiyetiyle birlikte teorize edilmemi\u015f oldu\u011fundan, bence, bu deney esir veya ad\u0131 ba\u015fka bir bo\u015fluk doldurucu maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctememelidir. Deney esiri, bir \u00e7e\u015fit su\/s\u0131v\u0131 ayniyetinde ele alarak, yanl\u0131\u015f bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple deneyin sahipleri, \u0131skalam\u0131\u015flard\u0131r kanaatindeyim.<\/p>\n\n\n\n

Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n konuyu ele ald\u0131\u011f\u0131 pasaj\u0131 al\u0131nt\u0131l\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBirinci kaide: Fennen ve hikmeten sabittir ki, bu haddi yok feza-\u0131 alem, nihayetsiz bir bo\u015fluk de\u011fil, belki esir dedikleri madde ile doludur.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci kaide: Fennen ve aklen, belki m\u00fc\u015fahedeten sabittir ki, ecram-\u0131 ulviyeden cazibe ve dafia gibi kanunlar\u0131n rab\u0131tas\u0131 ve ziya ve hararet ve elektrik gibi maddelerdeki kuvvetlerin n\u00e2\u015firi ve n\u00e2kili, o fezay\u0131 dolduran bir madde mevcuttur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kaide: Madde-i esiriye, esir kalmakla beraber, sair maddeler gibi muhtelif te\u015fekk\u00fclata ve ayr\u0131 ayr\u0131 suretlerde bulundu\u011fu tecr\u00fcbeten sabittir. Evet nas\u0131l buhar, su, buz gibi hava\u00ee, may\u00ee, camid \u00fc\u00e7 nevi e\u015fya ayn\u0131 maddeden oluyor. \u00d6yle de, madde-i esiriyeden dahi yedi nevi tabakat olmas\u0131na hi\u00e7bir mani-i ak\u0131l olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hi\u00e7bir itiraza medar olamaz.\u201d <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

\u201cMadde-i esiriye, mevcudata nazaran ak\u0131c\u0131 bir su gibi mevcudat\u0131n aralar\u0131na n\u00fcfuz etmi\u015f bir maddedir. \u201cAr\u015f\u0131 su \u00fczerindeyken…\u201d (Hud s\u00fbresi\/7) ayeti \u015fu madde-i esiriyeye i\u015farettir ki, Cenab-\u0131 Hakk’\u0131n ar\u015f\u0131, su h\u00fckm\u00fcnde olan \u015fu esir maddesi \u00fczerinde imi\u015f. Esir maddesi yarat\u0131ld\u0131ktan sonra, Sani’in ilk icadlar\u0131n\u0131n tecellisine merkez olmu\u015ftur. Yani esiri halk ettikten sonra cevahir-i ferde kalb etmi\u015ftir.\u201d \u0130\u015faratu’l \u0130caz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ad\u0131na esir veya ba\u015fka bir \u015fey diyelim, bunun bu a\u015famada \u00f6nemi yok. Uzayda yer alan t\u00fcm eleman ve \u015feyler i\u00e7in en genel ve ku\u015fat\u0131c\u0131 tabir ile t\u00fcm g\u00f6kcisimlerinin, kendi aralar\u0131nda yer alan \u00e7ekme ve itme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn transferi, bo\u015fluk arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil; mahiyeti \u00e7ok \u00e7ok ince, var ile yok aras\u0131 bir madde \u00fczerinden\/i\u00e7inden oluyor ise, bir \u00e7e\u015fit uzay denizi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z demektir. Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kaide\u2019de su \u00f6rne\u011fi ve suyun katmanlar\u0131n\u0131 kullanarak akla yakla\u015ft\u0131rmada bulunmas\u0131 bence anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Su,\nbu s\u0131rr\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda akla yakla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir i\u015flev\ng\u00f6rebilir. Vas\u0131flar\u0131 itibariyle, anlama yolculu\u011funda bir kap\u0131\ngibi g\u00f6rebiliriz suyu. Michelson-Morley Deneyindeki gibi, mahiyetini\nve hatta varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir s\u0131rr\u0131 anlamak\ni\u00e7in, suya ait hususiyetleri s\u0131rr\u0131n kendisine do\u011frudan uygulamak\ndo\u011fru olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Hud\ns\u00fbresi\u2019nin 7. ayeti hakk\u0131nda ili\u015fkili g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm konular\u0131\nyazaca\u011f\u0131m. Ancak \u00f6nce ba\u011flant\u0131 kurmak istedi\u011fim bir hadis-i\n\u015ferifi al\u0131nt\u0131lamak ve devam niteli\u011finde olacak m\u00fcst\u00e2kbel\nyaz\u0131n\u0131n konusunu netle\u015ftirmek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n

Hazret-i Abbas \u0130bnu Abdilmuttalib anlat\u0131yor:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cBath\u00e2 n\u00e2m mevkide, aralar\u0131nda Res\u00fblullah aleyhissal\u00e2tu vessel\u00e2m’\u0131n da bulundu\u011fu bir grup insanla oturuyordum. Derken bir bulut ge\u00e7ti. Herkes ona bakt\u0131. Res\u00fblullah aleyhissal\u00e2tu vessel\u00e2m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n